کتاب «در خیابان‌های تهران» به عنوان یک رمان یا داستان ادبی تبلیغ می‌شود اما یکی از بزرگ‌ترین تضادهای کتاب دقیقاً همین‌جا شکل می‌گیرد. این کتاب در واقع زیاد شبیه به رمان نیست، بلکه بیشتر شبیه یک گزارش فشرده از جنبش «زن، زندگی، آزادی» است که با خاطرات شخصی، مشاهدات اجتماعی و نشانه‌های تاریخی ترکیب شده است.

کتاب بین موضوعات مختلف می‌پرد، از اعتراضات و حقوق زنان گرفته تا ترس، خانواده، زندگی روزمره و سرکوب دولتی. به مسایل زیادی اشاره می‌شود اما کمتر به عمق می‌رود. به همین دلیل، به جای ایجاد یک متن عمیق ادبی، بیشتر شبیه یک  کتاب راهنمای جامع آشنایی مخاطب غربی با جامعه ایران و اعتراضاتش به نظر می‌آید.

دقیقاً به همین دلیل، مهم است که این کتاب را در وهله‌ی اول به عنوان ادبیات جدی نخوانیم. کسانی که منتظر یک داستان کامل، شخصیت‌های پیچیده، لایه‌های روایتی یا عمق زبانی هستند، ممکن است ناامید شوند. متن کتاب در مفهوم کلاسیک ادبی، برای من رمان رمان به شمار نمی‌آید بلکه بیشتر شبیه یک خلاصه‌ی روان از مهم‌ترین انگیزه‌ها، تصاویر و اتفاقات پیرامون جنبش «زن، زندگی، آزادی» است که نگاهی هم به تاریخ دارد، اما از نظر تحلیلی یا ادبی چندان عمیق نمی‌شود. گویی کتاب در پاسخ به این دستورنوشته شده است: «یک مرور روان و احساسی از جنبش اعتراضی ایران بنویس، به ریشه‌های تاریخی آن اشاره کن، اما ساده بمان و خیلی پیچیده‌اش نکن.».

برای خوانندگانی که سال‌هاست ایران، تاریخ سیاسی آن و به‌ویژه اتفاقات سال ۲۰۲۲ به بعد را دنبال می‌کنند، این کتاب احتمالاً چیز جدیدی ندارد. متن نه از نظر تحلیلی و نه از نظر ادبی خیلی عمیق نیست. هر کسی که تحولات مربوط به «زن، زندگی، آزادی» را به طور جدی دنبال کرده باشد، بسیاری از این اتفاقات، احساسات، تصاویر و درگیری‌های توصیف‌شده را از قبل می‌شناسد.

در عین حال، دقیقاً همین نکته نقطه‌ی قوت اصلی کتاب است. برای افرادی که تا به حال ارتباط زیادی با ایران یا جنبشهای اعتراضی آن نداشته‌اند و می‌خواهند بفهمند ماجرای این همه تیتر خبری، تصاویر و بحث‌های سیاسی چیست، این کتاب بسیار خوب عمل می‌کند. سریع، روان و از نظر احساسی قابل درک است. بدون اینکه خواننده را با پیچیدگی‌ها خسته کند، یک تصویر اولیه و نسبتاً کامل از واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی ایران ارائه می‌دهد.

بنابراین موفقیت زیاد این کتاب اصلاً تعجب‌آور نیست. بسیاری از بخش‌های آن کاملاً مناسب بازار اروپا به نظر می‌رسد: ترکیبی از احساسات شخصی، نکات برجسته سیاسی، اشارات تاریخی و صحنه‌های پر از احساس. کتاب به اندازه کافی پیچیده می‌ماند تا مهم به نظر برسد، اما هیچ‌وقت آن‌قدر سخت نمی‌شود که جذابیت سهل‌الوصول را برای مخاطب از دست بدهد.

ناشناس بودن نویسنده نیز به طرز جالبی با این روش بازاریابی همخوانی دارد و می‌توان آن را به دو صورت تفسیر کرد.

از یک طرف، تصویر زنی شجاع در ایران ساخته می‌شود که درباره سرکوب، ترس و اعتراض می‌نویسد و حتی نمی‌تواند کتابش را با نام واقعی خود منتشر کند. برای مخاطب اروپایی، این موضوع اهمیت سیاسی و تاثیر احساسی کتاب را بیشتر می‌کند.

از طرف دیگر، در بخش‌هایی دیدگاه دومی به ذهن می‌رسد: نویسنده‌ای که خیلی خوب می‌داند این کتاب کمتر اثر ادبی‌ایست که ارزش ماندن در کارنامه‌ی حرفه‌ای را داشته باشد، بلکه بیشتر یک روایت ساده و جذاب برای مخاطب غربی درباره ایران و جنبش «زن، زندگی، آزادی» است.

و شاید رسالت اصلی کتاب دقیقاً در همین تضاد باشد: چیزی کمتر از ادبیات و بیشتر یک مقدمه بسیار حرفه‌ای، روان و بازارپسند برای ورود به یک موضوع پیچیده اجتماعی و سیاسی.